Hành trình đầy bất ngờ của tranh cổ về Thánh gia

Câu chuyện gian truân của bức tranh nổi tiếng bậc nhất về Thánh gia nhắc nhở các tín hữu hãy dựa vào đức tin để vượt qua những thách thức của cuộc sống.

Ít có bức tranh nào ghi lại giai đoạn ban đầu của Thánh gia như tác phẩm Rest on the Flight into Egypt (tạm dịch Cuộc dừng chân trên đường đến Ai Cập) của danh họa người Ý Titian (Tiziano Vecellio). Bức tranh vào đầu thế kỷ 16 mô tả Chúa Hài Đồng, Đức Mẹ Maria và thánh Giuse đang trên đường đến Ai Cập để thoát sự bách hại của Vua Hêrôđê. Tuyệt tác này từng trải qua cuộc hành trình vô cùng bấp bênh khi rơi vào tay của quân đội Napoleon, trở thành một phần của bộ sưu tập hoàng gia trước khi lọt vào tay kẻ cắp vào năm 1995.

Phá kỷ lục sàn đấu giá

Bức tranh sơn dầu Cuộc dừng chân trên đường đến Ai Cập đã được bán với giá hơn 22 triệu USD trong phiên đấu giá của Nhà Christie’s ở Anh vào năm 2024. Đây là mức giá kỷ lục cho tranh của Titian - họa sĩ thời Phục Hưng, người được các viện bảo tàng uy tín trên thế giới mô tả là danh họa vĩ đại nhất của thành Venice vào thế kỷ 16. Trước buổi đấu giá vào tháng 7.2024 ở London (Anh), Nhà Christie’s gọi bức tranh là tác phẩm quan trọng nhất của bậc thầy Titian từng xuất hiện trên thị trường đấu giá. “Mức giá đạt được là sự tôn vinh cho khởi đầu hoàn hảo và vẻ đẹp lặng lẽ của kiệt tác vô song đời đầu của danh họa Titian, và là một trong những tác phẩm thấm đẫm chất thơ ca nhất trong thời tuổi trẻ của ông”, Chủ tịch Christie’s Anh Orlando Rock phát biểu.

Với kích thước 46cm x 63cm, bức tranh sơn dầu được hoàn thành khoảng năm 1510, khi họa sĩ mới 20 tuổi. Lấy nguồn cảm hứng từ một sự kiện trong Thánh Kinh, cụ thể là Phúc Âm theo thánh Mátthêu: “Khi các nhà chiêm tinh đã ra về, thì sứ thần Chúa hiện ra báo mộng cho ông Giuse rằng: ‘Này ông, dậy đem Hài Nhi và mẹ Người trốn sang Ai Cập, và cứ ở đó cho đến khi tôi báo lại, vì vua Hêrôđê sắp tìm giết Hài Nhi đấy!’. Ông Giuse liền trỗi dậy, và đang đêm, đưa Hài Nhi và mẹ Người trốn sang Ai Cập”. Bức tranh khắc họa cảnh tượng Đức Maria tại một điểm dừng chân đang ôm ấp Chúa Hài Đồng trong vòng tay, còn thánh Giuse nhìn ngắm cảnh quan vùng nông thôn.

Theo Nhà Christie’s, tuyệt tác của danh họa người Ý nhận được đánh giá cao từ giới phê bình nghệ thuật vì thể hiện sự ấm áp của tình thân gia đình, trong khung cảnh của tự nhiên. Màu sắc của bức tranh nổi bật và rực rỡ, với những màu chủ đạo chính như chiếc váy đỏ đậm và áo choàng màu xanh nước biển đậm của Đức Mẹ. Bậc thầy Titian nổi tiếng với kỹ thuật gọi là “colorito”, trong đó màu sắc được sử dụng để thể hiện những mục đích biểu cảm và là một phần của bố cục bức tranh. Sinh thời, ông nổi tiếng thế giới nhờ các tác phẩm về đề tài tôn giáo, những bức chân dung sắc sảo và sự thể hiện đầy chất thơ về các chủ đề thần thoại, theo Bảo tàng Mỹ thuật New York ở Mỹ.

Lịch sử thăng trầm

Đến nay vẫn chưa rõ ai là người đề nghị Titian vẽ Cuộc dừng chân trên đường đến Ai Cập. Chỉ biết rằng bức tranh ban đầu thuộc bộ sưu tập của một nhà buôn hương liệu ở Venice vào những thập niên đầu tiên của thế kỷ 17, theo Nhà Christie’s. Trong những thế kỷ sau đó, bức tranh sang tay nhiều người, bao gồm một công tước Anh và Đại Vương công Leopold Wilhelm của Áo. Kế đến, tuyệt tác của danh họa Titian bị quân đội Napoleon lấy khỏi Vienna trong lúc vây thành, nhưng sau đó được trả về cho thành phố Áo sau khi triều đại Napoleon sụp đổ. Năm 1878, hầu tước xứ Bath John Alexander Thynne là người sở hữu bức tranh quý.

Vận mệnh đầy long đong của tác phẩm trên vẫn chưa dừng lại ở đó. Năm 1995, kẻ trộm đã lấy bức tranh khỏi nhà của gia tộc Thynne ở Wiltshire, tây nam nước Anh. Sau 7 năm mất tích, bức tranh đã được trả lại một cách lạ lùng. Thời điểm ấy, phía cảnh sát treo thưởng 127.000 USD cho ai biết được thông tin giúp thu hồi bức tranh. Ông Charles Hill, nhà thám tử lừng danh trong lĩnh vực nghệ thuật, bất ngờ tìm thấy tranh quý trong tình trạng không có khung và bị nhét vào bên trong một cái túi nhựa. Chiếc túi được tìm thấy ở một trạm xe buýt London.

“Bức tranh đã thu hút trí tưởng tượng của những người thưởng lãm suốt hơn nửa thiên niên kỷ và không nghi ngờ gì sẽ tiếp tục như thế”, Chủ tịch Rock phát biểu sau buổi đấu giá kỷ lục. Đối với các tín hữu Công giáo và những người yêu nghệ thuật, cuộc hành trình của Cuộc dừng chân trên đường đến Ai Cập thậm chí còn hơn là câu chuyện của những lần bị mất cắp và được thu hồi. Kết cục của bức tranh nhắc nhở các tín hữu hãy tiếp tục giữ vững đức tin, dù đời sống có khó khăn đến mấy.

LING LANG