Lễ kính, lễ nhớ, lễ trọng, lễ buộc, lễ họ

Thế nào là lễ kính, lễ nhớ, lễ trọng, lễ buộc, lễ họ - cầu nguyện cho giáo dân?

(Bạn đọc Nguyễn Hoài Nam, TPHCM)

Trả lời của linh mục Giuse Vũ Đức Thiện, giáo phận Long Xuyên:

Lịch phụng vụ chia làm ba bậc lễ để kính nhớ các mầu nhiệm của Chúa, các đặc ân của Đức Maria và các thánh:

1) Lễ trọng:

- Lễ trọng chung là các lễ trọng được xác định rõ trong sách phụng vụ mà toàn thể Hội Thánh phải mừng kính, ví dụ như Chúa Ba Ngôi, Truyền Tin, Giáng Sinh, Hiển Linh, Phục Sinh, Thăng Thiên, Hiện Xuống, Mình Thánh Chúa, Trái Tim Cực Thánh của Chúa Giêsu, Đức Mẹ Lên Trời và Vô Nhiễm Nguyên Tội...

Trong các lễ đó, lễ Phục Sinh và Giáng Sinh là hai lễ trọng đặc biệt, kéo dài trong 8 ngày gọi là tuần Bát Nhật, tuy nhiên tuần Bát Nhật Giáng Sinh không được ưu tiên như tuần Bát nhật Phục Sinh.

- Lễ trọng riêng chỉ được mừng kính trong một Hội Thánh địa phương. Chẳng hạn lễ Các thánh tử đạo Việt Nam (24.11) là lễ trọng riêng đối với Hội Thánh tại Việt Nam vì là lễ bổn mạng Hội Thánh Việt Nam, còn đối với Hội Thánh toàn cầu chỉ là lễ nhớ.

Tất cả các lễ trọng chung hay riêng đều được bắt đầu từ Kinh Chiều I ngày hôm trước, nghĩa là ngày mừng lễ sẽ dài hơn một ngày bình thường. Vì thế thánh lễ chiều hôm trước (sau Kinh Chiều I) đều phải cử hành lễ trọng kính của ngày hôm sau, nghĩa là ngày chính lễ, ngoại trừ một vài lễ có lễ vọng thì phải cử hành lễ vọng (Chúa Thánh Thần hiện xuống, Đức Maria lên trời, Sinh nhật Gioan Tiền Hô, Phêrô và Phaolô).

Ngoài ra, còn có thánh lễ được kính trọng thể, nghĩa là mừng kính cách đặc biệt hơn vào ngày Chúa nhật thường niên trước hay sau đó, vì lợi ích mục vụ của các tín hữu (ví dụ: lễ Các Thánh tử đạo Việt Nam 24.11 được dời lên Chúa nhật trước vì Chúa nhật sau thường là lễ Chúa Kitô Vua; lễ Mân Côi tuy là lễ nhớ buộc nhưng được mừng kính trọng thể vào Chúa nhật).

2) Lễ kính chỉ giới hạn trong một ngày bình thường nên không có Kinh Chiều I, trừ lễ kính Chúa trùng vào ngày Chúa nhật thường niên. Lịch phụng vụ đề ra ba loại lễ kính: 6 lễ kính Chúa, 2 lễ kính Đức Maria, 17 lễ kính các thánh (Giáo hội tại Việt Nam mừng thêm 2 lễ kính riêng: Têrêsa và Phanxicô Xaviê).

3) Lễ nhớ chia làm hai loại: lễ buộc nhớ và lễ nhớ tùy ý. Các ngày lễ nhớ buộc trong Mùa Chay thì chỉ mừng như lễ nhớ tùy ý, không bó buộc phải cử hành. Khi lịch chung để tên nhiều vị thánh kính nhớ tùy ý trong cùng một ngày thì chỉ chọn một vị thánh để mừng, còn những vị khác được bỏ.

4) Thế nào là lễ cầu cho giáo dân, lễ họ? Thánh lễ cầu cho giáo dân (Missa pro populo), còn gọi là lễ họ, là thánh lễ các giám mục giáo phận và các cha xứ dâng để cầu nguyện cho giáo dân thuộc quyền chăm sóc mục vụ của các ngài. Ngay sau khi nhận nhiệm sở, các ngài phải thực thi bổn phận này. Việc Giáo luật buộc một cách nghiêm ngặt, vừa cho thấy tầm quan trọng của thánh lễ do các ngài dâng đối với đời sống tinh thần của giáo dân, vừa nhấn mạnh trách nhiệm mục tử của các ngài, những người được Chúa Kitô sai đến để “chiên được sống và sống dồi dào” (Ga 10,10).