Tìm ra tàng thư hiếm trong Văn khố Tông tòa

Trong quá trình rà soát bản thảo cổ đại của Văn khố Tông tòa, các nhà khoa học đã phát hiện một chương nằm ẩn bên dưới trang giấy bằng da về Kinh Thánh có niên đại gần 1.500 năm trước.

Báo cáo đăng trên chuyên san New Testament Studies của Đại học Cambridge (Anh) trình bày phát hiện về một chương nằm bên dưới 3 lớp chữ của Kinh Thánh. Để tìm được tàng thư bị che giấu, đội ngũ chuyên gia đã sử dụng phương pháp chụp ảnh tia cực tím, cho phép xuyên qua những dòng chữ bên trên và đọc được văn bản nằm sâu bên dưới mà không cần đến tác động vật lý nào lên cổ vật.

 Mở ra cánh cổng của thời gian

Theo các nhà nghiên cứu, những dòng chữ vừa được tìm thấy đại diện cho một trong những bản dịch cổ nhất về Kinh Thánh và cung cấp cái nhìn mới mẻ về nỗ lực diễn giải chương 12 của Phúc Âm thánh Matthêu. Khám phá mới là một phần phiên bản tiếng Syriac cổ về Kinh Thánh. Tiếng Syriac cổ được sử dụng trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển dòng ngôn ngữ này, xuất hiện từ đầu thế kỷ thứ nhất trên vai trò là phương ngữ Aram chính của vương quốc Osroene thuộc Lưỡng Hà Thượng, trước khi được phát triển trong 2 hoặc 3 thế kỷ kế tiếp. Phiên bản vừa tìm thấy được biết đến với cái tên Peshitta, vốn là bản tiêu chuẩn của Kinh Thánh lưu truyền ở các nhà thờ theo truyền thống Syriac.

Peshitta chỉ được bảo tồn đến ngày nay trong 4 bản thảo, và chương vừa được tìm thấy được các nhà nghiên cứu xác định là phần duy nhất còn được biết đến của bản thảo thứ tư về phiên bản Kinh Thánh theo tiếng Syriac cổ. Giới quan sát nhận định phát hiện mới giống như việc mở ra “cánh cổng thời gian”, mang đến cơ hội độc nhất vô nhị cho các chuyên gia thời nay có thể nhìn ngược về quá khứ để nghiên cứu cách thức Sách Thánh được sao chép, bảo quản và lưu truyền xuyên suốt các thế hệ.

Bản thảo cho thấy những sự khác nhau trong cách thức thông tin Kinh Thánh được diễn dịch qua nhiều phiên bản. Một ví dụ rõ ràng về sự khác biệt trong dịch thuật có thể thấy rõ ở đoạn 1 chương 12 Phúc Âm thánh Matthêu. Bản gốc theo tiếng Hy Lạp ghi: “Vào thời điểm Chúa Giêsu băng qua các đồng ngũ cốc của Sabbath, các tông đồ trở nên đói bụng và bắt đầu ngắt đầu những hạt ngũ cốc để ăn”. Bản dịch tiếng Syriac cổ bổ sung thêm những chi tiết, chẳng hạn mô tả cách các tông đồ bắt đầu hái ngũ cốc, dùng tay chà xát trước khi ăn.

Tái sử dụng vì giấy quá hiếm

Thông qua việc so sánh với các văn bản Syriac khác, giới chuyên gia cho rằng bản thảo vừa được tìm thấy có niên đại vào nửa đầu thế kỷ VI. Trong giai đoạn này, giấy làm bằng da thuộc khá hiếm ở khu vực, dẫn đến những người chép Kinh Thánh phải tái sử dụng những trang giấy bằng cách xóa các dòng chữ trước đó. Đây là biện pháp có tên “giấy viết lại”. Bà Claudia Rapp, Giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Cổ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Áo, cho biết khám phá mới đã chứng minh việc vận dụng các công nghệ kỹ thuật số hiện đại và nghiên cứu cơ bản có thể được dùng cho những dự án xử lý văn bản cổ xưa.

Trước khi các nhà khoa học tìm thấy chương bị ẩn của Sách Thánh, chỉ có hai bản thảo chứa bản dịch bằng tiếng Syriac cổ được lưu truyền đến ngày nay. Một bản thuộc về Thư viện Anh ở London, và bản còn lại ở tu viện thánh Catherine trên núi Sinai. Bản dịch tiêu chuẩn Peshitta đến nay hiện vẫn là bản dịch Kinh Thánh cổ xưa nhất dùng tiếng Syriac cổ được truyền thừa cho hậu thế. Còn bản dịch theo tiếng Do Thái bắt đầu từ thế kỷ II sau Công nguyên.

Chương 12 của Phúc Âm thánh Matthêu được dịch từ tiếng Hy Lạp Koine vào đầu thế kỷ V và tiếp tục được sử dụng cho đến ngày nay trong các bài giảng, thơ ca, những lời cầu nguyện và thánh ca của các cộng đoàn Công giáo theo truyền thống Syriac.

 LING LANG