Hỗ trợ Việt Nam ứng phó biến đổi khí hậu, đặc biệt tại Ðồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL), là chủ đề trọng tâm của chuyến công tác đầu tiên tại Việt Nam của bà Samantha Power trên cương vị Tổng Giám đốc Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID).
Trong chuyến thăm từ ngày 6-10.3, Tổng Giám đốc USAID đã dành hai ngày ở ĐBSCL, khu vực hứng chịu tác hại của biến đổi khí hậu nặng nề nhất tại Việt Nam. Đây là dịp bà Power chứng kiến tận mắt tình hình môi trường và tiếp xúc với những người dân đang bị ảnh hưởng. Thông qua đó, USAID tăng cường sự hỗ trợ cho phép nâng cao khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu tại vùng đất là vựa lúa số một của cả nước.
 |
Câu hỏi đắng chát
Đoàn của Tổng Giám đốc USAID đến bè cá của gia đình ông Bảy Bon tại Cồn Sơn, Cần Thơ, vào buổi chiều 8.3. Bè cá là một trong hơn 10.000 trang trại nuôi trồng thủy sản nổi ở ĐBSCL. Tại đây, bà giao lưu với các hộ nông dân nuôi cá, trồng lúa, làm vườn và trồng cây ăn trái. Bà lắng nghe những tâm tư của họ về tác động của biến đổi khí hậu.
Cách đây vài năm, những người nuôi cá như ông Bảy bắt đầu đo độ mặn với tần suất thường xuyên. Họ lo lắng trước tình trạng mực nước thay đổi ở sông Hậu. Còn chị Bé Bảy, người làm vườn ở Cồn Sơn, liên tục cập nhật thông tin từ báo đài chính thống để biết tình hình xâm nhập mặn để có cách ứng phó thích hợp. Rõ ràng, đối với người địa phương, biến đổi khí hậu chẳng phải điều gì đó quá xa xôi chỉ xuất hiện qua các bản tin trên báo đài, mà họ thực sự đang sống với nó.
Trong hai ngày ngắn ngủi, bà Power thường xuyên đối mặt cùng một câu hỏi đến từ những người nông dân mà bà tiếp xúc. “Chúng tôi có nên tiếp tục sinh kế truyền từ đời ông cha hay không?”, họ hỏi. Những công việc đồng áng truyền thừa từ nhiều thế hệ, giờ đây do môi trường thay đổi, lượng mưa với tần suất thất thường hơn trước, mùa lũ biến mất vì thủy điện thượng nguồn, buộc họ phải khuyên con cái mình đừng nên tiếp tục làm nghề nông.
Người nuôi cá thì lo lắng vì độ mặn của nước thay đổi, có thể gây thiệt hại trong trường hợp họ nuôi cá nước ngọt. Bè cá của ông Bảy nếu trước đây có tuổi thọ đến 10 năm thì hiện thời gian rút ngắn còn lại 3-4 năm do độ mặn tăng khiến bè dễ hư hao hơn. Đó là lý do những người như ông Bảy Bon, chị Bé Bảy phải nghĩ đến chuyện làm du lịch sinh thái để mở ra hướng đi mới cho gia đình và cộng đồng.
 |
Hy vọng về những thủ lĩnh tương lai
Đối với Tổng Giám đốc Power, việc đặt chân đến vùng đất đang gánh chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đã mang đến sự thay đổi lớn trong suy nghĩ của bà về một ĐBSCL trước đây chỉ xem qua báo cáo, tài liệu hoặc các bản tin trên báo đài. “Có mặt ở đây giúp tôi thực sự đặt bản thân vào vị trí của những con người đang cố gắng thích ứng khi mọi thứ mà cha ông họ quen thuộc đang biến mất, bởi những thay đổi mạnh mẽ trong các mô hình thời tiết”, bà cho biết.
“Vì thế, chúng tôi cảm thấy có trách nhiệm, một phần do Mỹ là nước phát thải lớn, và cũng vì Mỹ là bạn và đối tác của Việt Nam, hy vọng trở thành một phần của giải pháp cho những người nông dân này”, theo Tổng Giám đốc USAID. Bà Power cho biết Mỹ và Việt Nam sẽ cùng vạch kế hoạch hành động nhằm triển khai những dự án trong 3 năm, 5 năm và 10 năm tới nhằm hỗ trợ nỗ lực giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu tại ĐBSCL.
Trong thời gian tới, USAID sẽ tiếp tục mở rộng hoạt động tại ĐBSCL, và đặt trọng tâm vào cách ứng phó, làm sao giúp đỡ người nuôi cá, người trồng trọt thích ứng trước biến đổi khí hậu. Một điều quan trọng là thúc đẩy lĩnh vực tư nhân tham gia quá trình này, theo đó họ vừa có thể tạo ra lợi nhuận vừa mang lại lợi ích thiết thực cho người dân địa phương.
Trong buổi nói chuyện hôm 9.3 với sinh viên Đại học Cần Thơ, đối tác của USAID tại ĐBSCL, bà lắng nghe những chia sẻ và quan điểm của giới trẻ về những thách thức liên quan đến biến đổi khí hậu mà Việt Nam đang phải đối mặt. Thông qua cuộc thảo luận đầy sôi nổi, bà đánh giá cao tâm huyết và quyết tâm của những thủ lĩnh tương lai của Việt Nam trong việc giải quyết các thách thức toàn cầu.
Tại Trung tâm USAID ở khuôn viên Đại học Cần Thơ, bà cho biết vào cuối năm 2023, đầu năm 2024, cơ quan Mỹ sẽ triển khai dự án với kinh phí 15 triệu USD cho ĐBSCL, tập trung vào nỗ lực tăng cường khả năng chống chịu của ngành nông nghiệp, nuôi trồng thủy hải sản trước bối cảnh mới. Bên cạnh đó, bà cho rằng Mỹ và Việt Nam sẽ có thể triển khai những dự án thúc đẩy sự chuyển đổi nhanh hơn sang năng lượng tái tạo và không giới hạn chỉ ở năng lượng mặt trời.
|
Chuyến thăm tiệm ve chai
Theo số liệu của Bộ Tài nguyên Môi trường, gần1/3 lượng rác thải rắn và việc thu gom tái chế tại Việt Nam do lao động phi chính thức thực hiện, trong đó có 60% là phụ nữ. Ngày 8.3, trước khi về miền Tây, Tổng Giám đốc USAID Samantha Power đến tham quan một điểm thu gom ve chai ở quận Phú Nhuận của TPHCM và nghe giới thiệu về ứng dụng VECA. Ðây là ứng dụng công nghệ giúp kết nối người có nhu cầu bán ve chai, phế liệu và người thu mua phế liệu. Sự kết nối đó đang giúp công việc này trở nên hiệu quả hơn, góp phần đóng góp cho nỗ lực toàn cầu về giảm ô nhiễm rác thải nhựa đại dương. |
ĐỊNH NGUYỄN
Bình luận