Họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm sinh ngày 20.10.1918 tại xã Nam Trung, huyện Nam Ðàn, tỉnh Nghệ An (khai sinh đề ngày 20.10.1922). Cha của ông là phó bảng Nguyễn Tư Tài. Từ nhỏ, ông đã được đón nhận cả 2 nền giáo dục Nho học và Tây học. Hết Trung học, Nguyễn Tư Nghiêm thi đậu trường Cao đẳng Mỹ thuật Ðông Dương Hà Nội khóa XV (1941-1946). Ông thuộc bộ tứ thời danh thứ nhì của các họa sĩ Ðông Dương : “Nghiêm - Liên - Sáng - Phái”.
 |
|
Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm
|
Khi là sinh viên năm thứ ba, ông đã có tác phẩm sơn dầu “Người gác Văn Miếu” đoạt giải nhất tại Sài Gòn Unique (1944).
Trong thời kháng chiến, trường sơ tán lên Việt Bắc, ông phụ trách giảng dạy tại đây và sau này tại trường Mỹ nghệ Hà Nội (1959-1960).
Thế mạnh nhất của Nguyễn Tư Nghiêm là sơn mài truyền thống nhưng không mài, kế đến là bột màu và giấy Dó. Chủ đề năng gặp là múa cổ, Thánh Gióng, Kiều và 12 con Giáp. Ông thích màu dân gian Việt Nam. Lúc sinh thời, ông vẫn bảo: “Tôi không gắn bó với nghệ thuật nước ngoài nào cả, tôi chỉ tìm nơi dân tộc và thấy trong dân tộc có nhân loại và hiện đại”.
Năm 70 tuổi, ông mới lập gia đình với bà Thu Giang, con gái út của nhà văn Nguyễn Tuân, người kém ông tới 28 tuổi.
Nguyễn Tư Nghiêm là tấm gương lao động miệt mài, dù 90 tuổi vẫn vẽ. Ông còn là tấm gương tiêu biểu cho thành tựu theo phong cách đặc trưng của hội họa Việt Nam trong giai đoạn đầu thế kỷ 20 đến nay.
 |
| “Điệu múa cổ”, một tác phẩm sơn mài của Nguyễn Tư Nghiêm |
Trong sự nghiệp hội họa của mình, họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm đoạt nhiều giải thưởng:
Giải nhất duy nhất trong cuộc triển lãm với các tác phẩm Cổng làng Mía, Cánh đồng quê, Người gác Văn Miếu, 1944.
Giải nhất trong triển lãm mỹ thuật toàn quốc với tác phẩm Du kích làng Phù Lưu, 1948.
Giải nhất triển lãm Mỹ thuật toàn quốc - tác phẩm Con nghé, 1952.
Giải nhất trong triển lãm Mỹ thuật Thủ đô với 2 đĩa sơn mài, 1975
Giải chính thức trong cuộc triển lãm quốc tế nghệ thuật tại Sophia (Bulgary) với tác phẩm Ðiệu múa cổ 1, 1985.
Giải chính thức trong triển lãm quốc tế tại Hà Nội với tác phẩm Ðiệu Múa Cổ 2, 1987.
Giải nhất triển lãm Mỹ thuật toàn quốc với tác phẩm Thánh Gióng, 1990.
Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1 về Văn học - nghệ thuật, 1996.
Ngày 15.6.2016, ông mất tại Hà Nội, hưởng thọ 98 tuổi.
LM Giuse Nguyễn Hữu Triết
Trưởng ban Mục vụ Văn hóa TGP.TPHCM
Bình luận