Những chiến binh sinh thái

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và tình trạng ấm lên toàn cầu đang trở nên trách thức hơn bao giờ hết, ông Hikmet Kaya và vợ chồng ông Sebastiao Ribeiro Salgado đã chứng tỏ mỗi cá nhân đều có thể góp phần đáng kể vào nỗ lực chung nhằm bảo vệ môi trường.

Cuộc đời của ông Hikmet Kaya, công dân Thổ Nhĩ Kỳ, là câu chuyện tuyệt vời về năng lực của mỗi cá nhân trong việc biến đổi những vùng đất cằn cỗi thành các khu rừng tươi tốt. Tất cả nhờ sự kiên trì và bền bỉ cống hiến qua nhiều thập niên.

Người trồng hơn 30 triệu cây xanh

Ông Kaya bắt đầu làm việc cho Sở Quản lý Lâm nghiệp của TP Boyabat, tỉnh Sinop của Thổ Nhĩ Kỳ vào thập niên 1970. Đến năm 1978, ông bắt đầu nỗ lực độc nhất vô nhị: tập trung trồng cây ở những nơi thưa thớt mảng xanh của địa phương. Trên cương vị đứng đầu Bộ phận trồng rừng của Sở Quản lý Lâm nghiệp, ông cùng nhân viên đã trồng được hơn 30 triệu cây trên diện tích 25 hécta trong suốt 25 năm làm việc. Thành tựu này không thể thực hiện được nếu thiếu sự ủng hộ nhiệt thành của dân làng đối với sáng kiến trồng rừng của ông Kaya.

Vào thời điểm ông về hưu năm 2000, diện tích nói trên chứng kiến rừng bắt đầu phủ xanh và đến nay di sản rừng của ông vẫn tiếp tục đơm hoa kết trái. Sau 41 năm kể từ thời điểm khởi động dự án đầy tham vọng này, ông Kaya quay lại nơi cũ, giờ đây đã trở thành ốc đảo xanh tươi. Cầm trong tay tấm ảnh chụp khu vực này vào thập niên 1970, ông Kaya chứng tỏ sức người hoàn toàn có thể tạo nên thay đổi thực chất và lớn lao đối với cảnh quan tự nhiên.

Câu chuyện ở Sinop là ví dụ tuyệt vời cho những khu vực còn lại của Thổ Nhĩ Kỳ. Theo trang Global Forest Watch (Quan sát Rừng Toàn cầu), một hệ thống trực tuyến cảnh báo và theo dõi rừng, nước này chứng kiến diện tích rừng hao hụt 5,4% kể từ năm 2000. Nạn phá rừng là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng rừng sụt giảm, vì thế việc đóng góp như ông Kaya vào nỗ lực xoay ngược xu hướng tiêu cực là điều quan trọng nếu muốn góp phần bảo vệ thiên nhiên và môi trường.

Những con người tạo sự thay đổi

Bản thân ông Kaya vô cùng tự hào vì dự án trồng rừng ở Sinop và khẳng định ông sẽ không dừng lại ở đó. Việc đối phó tình trạng phá rừng thường phụ thuộc vào sự thay đổi chiến lược trong các chỉnh phủ. Và những nỗ lực của các cá nhân đang tạo nên thay đổi tại nhiều nước, từ Ấn Độ đến Ghana và Trung Quốc, và cả Brazil.

Ở Brazil, ông Sebastiao Ribeiro Salgado và vợ Leila Wanick đã bắt tay trồng rừng trong nỗ lực khôi phục lại vùng đất quê hương. Ông Salgado, vốn là phóng viên ảnh nổi tiếng một thời trên trường quốc tế, quyết định về hưu và quay lại quê nhà ở nông trại Bulcão thuộc Aimorés, bang Minas Gerais ở quốc gia Nam Mỹ. Thời điểm quay về trang trại cũ của gia đình, ông bất ngờ khi chứng kiến rừng ở quê nhà trong tình trạng bị tàn phá nghiêm trọng.

Mỗi cá nhân đều có thể góp phần đáng kể vào nỗ lực chung nhằm bảo vệ môi trường

“Vùng đất tàn tạ như bản thân tôi vậy, mọi thứ đều bị phá hủy. Chỉ còn khoảng 0,5% diện tích đất đai có cây cối so với mức 60% khi tôi còn nhỏ”, phóng viên ảnh nổi tiếng, năm nay 78 tuổi, đã lên tiếng tại một cuộc họp trong khuôn khổ hội nghị của Liên Hiệp Quốc ở Paris vào năm 2015 về biến đổi khí hậu. Người vợ Wanick nảy ra sáng kiến trồng cây ở Aimorés. Năm 1998, hai vợ chồng sáng lập tổ chức môi trường Instituto Terra, tập trung vào mục tiêu phát triển bền vững cho quê hương.

Ban đầu, họ đề nghị Vale, một trong những công ty khai thác mỏ và trồng rừng lớn nhất thế giới, hỗ trợ 100.000 cây con và giúp khôi phục lại vùng đất chết. Những cây non đầu tiên đã được các học sinh địa phương trồng tại nông trại Bulcão, trụ sở của Instituto Terra, đánh dấu sự khởi đầu của mối quan hệ thân thiết giữa tổ chức trồng rừng với cộng đồng. Hơn 20 năm trôi qua, vùng đất bị xói mòn nghiêm trọng giờ đây đã chuyển mình thành khu vực tươi tốt, đầy sức sống với hệ động - thực vật phong phú. Trong số này có gần 300 giống cây, hơn 170 loài chim, 30 loài động vật có vú và 15 loài lưỡng cư và bò sát, nhiều loài nằm trong danh sách nguy cấp và cần bảo vệ. “Tất cả những loài côn trùng, chim chóc, cá đã quay lại, và nhờ nỗ lực phủ thêm cây xanh, tôi cảm thấy mình đã được tái sinh. Đó là thời khắc quan trọng nhất của cuộc đời tôi”, nhiếp ảnh gia Brazil kết luận.

HỒNG HOANG