Các chuyên gia tại Ðức đã khai quật một “nghĩa địa” quy mô lớn dành cho loài ngựa có từ thời La Mã, trong một phát hiện được giới nghiên cứu đánh giá là “vô cùng hiếm”.
Trước khi triển khai xây dựng công trình nhà ở mới vào năm 2024, một đội khảo cổ đã bất ngờ phát hiện những tàn tích có niên đại từ thế kỷ thứ hai.
Khám phá hiếm hoi
Cuộc khai quật được thực hiện tại quận Bad Cannstatt của TP Stuttgart, thủ phủ bang Baden-Württemberg của Đức, theo Livescience. Tổng cộng xương của hơn 100 con ngựa được tìm thấy ở đây. Kết quả xác định niên đại bằng đồng vị carbon đối với xương ngựa cho thấy số ngựa này thuộc về một đội kỵ binh La Mã có biệt danh Ala, từng hoạt động tại khu vực hiện thuộc miền tây nam nước Đức trong thế kỷ thứ hai. “Việc tìm thấy một nghĩa trang ngựa cỡ lớn như thế này từ thời La Mã là vô cùng hiếm”, theo nhà khảo cổ Sarah Roth, phụ trách dự án của Văn phòng Bảo tồn Di tích bang (LAD) thuộc Hội đồng Vùng Stuttgart. So với vài khu chôn cất đơn lẻ của ngựa từng được tìm thấy ở quận Bad Cannstatt kể từ thập niên 1920, thì cuộc khai quật năm 2024 phát hiện khu vực này chứa đầy những hài cốt ngựa. “Chúng tôi chưa từng nghĩ rằng sẽ tìm được quá nhiều hài cốt ngựa trong tình trạng được bảo tồn trong lòng đất như thế này”, bà Roth cho biết thêm rằng, đây thật sự là một bất ngờ lớn cho giới nghiên cứu.
Cũng tại di chỉ ở Stuttgart, các nhà khảo cổ còn tìm được hài cốt của một người đàn ông thời La Mã được chôn theo tư thế úp mặt xuống đất và không hề có đồ tùy táng nào xung quanh. Chi tiết đó được hiểu người đàn ông nhiều khả năng là người sống ngoài lề xã hội, không được coi trọng. “Tư thế của bộ hài cốt cho phép suy luận rằng người đàn ông có thể đã bị bỏ thi thể ở đây, thay vì được chôn cất theo nghi thức thông thường”, bà Roth phân tích. Và nghĩa trang dành cho người La Mã thời đó chỉ cách mộ ngựa khoảng 500m.
Hé lộ manh mối về đội kỵ binh thời xưa
Trong quá trình nghiên cứu, đội ngũ các nhà khảo cổ xác định được đội kỵ binh La Mã tại Bad Cannstatt từng đảm nhận vai trò tuần tra biên giới của đế quốc La Mã từ năm 100 đến 150. “Do ngựa là phương tiện giao thông nhanh nhất trên bộ vào thời đó, chúng đặc biệt được sử dụng trong những tình huống khẩn cấp”, bà Roth lý giải. Đội Ala nhiều khả năng bao gồm gần 500 kỵ sĩ và ít nhất 700 con ngựa, theo thông cáo báo chí từ Văn phòng Bảo tồn Di tích bang. Khi ngựa chết, người La Mã chôn chúng tại một khu vực tập trung, cách doanh trại kỵ binh khoảng 400m và cách khu dân cư khoảng 200m.
Từng con ngựa chết được kéo xuống những cái hố đào nông, và chôn theo tư thế nằm nghiêng với chân gập lại hoặc để thẳng. Các nhà nghiên cứu cho rằng, người thời xưa đã tiến hành đánh dấu từng hố chôn ngựa, vì dù ngựa được chôn sát nhau, mộ của chúng rất ít khi bị chồng lấn. “Những xác ngựa được chôn ở đây không có dấu hiệu cho thấy chết hàng loạt trong một sự kiện lớn, như chiến tranh hoặc dịch bệnh”, bà Roth phỏng đoán. Thay vào đó, những con vật được chôn cất tại đây qua đời do già yếu bệnh tật, chấn thương, hoặc vì những lý do khác trong quá trình đội kỵ binh Ala đóng tại Bad Cannstatt.
Trong số hàng trăm mộ ngựa, có một con rõ ràng khi còn sống được chủ nhân vô cùng yêu quý, vì trong mộ có đồ tùy táng. Con ngựa này được chôn cùng 2 cái bình và 1 đèn dầu nhỏ, đặt bên trong khoảng trống giữa một chân trước. Đồ tùy táng như vậy thường chỉ xuất hiện trong các ngôi mộ dành cho con người thời La Mã, khiến phát hiện này trở nên bất thường khi được tìm thấy trong nghĩa địa dành cho ngựa.
Nghĩa địa ngựa ở Bad Cannstatt mang đến một cái nhìn mới lạ về việc sử dụng ngựa trong quân đội La Mã cổ đại. Những phân tích trong tương lai sẽ cung cấp thêm các thông tin khác như giới tính ngựa, độ tuổi khi chết, kích thước của từng con ngựa, cũng như những bệnh lý mà chúng có thể mắc phải và nguyên nhân tử vong. Các nhà nghiên cứu còn đặt mục tiêu tìm hiểu nòi ngựa, nơi chúng được nhân giống và liệu chúng được nuôi dưỡng tốt hay không. Đây sẽ là những chi tiết vô cùng quan trọng để các sử gia có thêm dữ liệu về kỵ binh và quân đội hùng mạnh của La Mã thuở xưa.
HỒNG HOANG
Bình luận