Có người nói thứ tiếng Việt cẩu thả, túy hứng, dễ dãi đến mức phá vỡ cấu trúc ngôn ngữ, khó nghe khó hiểu. Họ không tôn trọng tiếng mẹ đẻ, hay không hiểu đúng tầm vóc của tiếng nói tác động ra sao đến người nghe, cũng như góp vào việc xây dựng hình ảnh cá nhân như nào. Ngọng, đớt, dị tật cơ quan phát âm đã đành, hay học ít không hiểu ngữ pháp, âm tiết tiếng Việt thì cũng chấp nhận. Đằng này, đôi khi người ta cố ý khiến người có ý thức về tiếng nói phải khó chịu.
Khi được nghe phát thanh viên đài quốc gia hay chương trình tiếng Việt đài phát thanh quốc tế, hẳn bạn sẽ có nhiều cảm xúc, khi từng âm tiết được chăm chút, phát âm chuẩn mực, luyến láy đúng ngữ pháp, chất giọng lên xuống nhịp nhàng. Một đoạn văn bản, tin tức, hoặc thơ văn được đọc đầy thần thái, diễn cảm, khiến ta nhận ra có một thứ tiếng Việt sang trọng, quý phái nhường vậy.
Không khác cách bài trí nội thất hay dùng trang phục, vỏ âm thanh mang đến giá trị cho người phát âm, như một cách khách quan đánh giá tư chất, học vấn của người nói. Tiếng Việt giọng miền Tây, giọng Sài Gòn, giọng Huế, giọng Hà Nội… nếu được phát âm tốt, chuẩn, giàu xúc cảm sẽ mang đến vẻ đẹp đa dạng của một tiếng nói. Thử hình dung bạn đang ở đâu đó ngoài đất nước, hoặc sinh sống nơi xứ người, “gặp” lại tiếng Việt của đồng bào, ta nói nó vui biết mấy. Không ít người Việt ở hải ngoại kỳ công giữ gìn tiếng mẹ đẻ của mình qua các thế hệ. Và khi xướng lên ở dịp long trọng nào đó, ví như trên kênh truyền hình, phát thanh, biểu diễn sân khấu, họp mặt… mang đến biết bao tình cảm cho cộng đồng và người bản xứ về một tiếng nói thân thuộc.
Vỏ âm thanh mang tính cá thể rất cao, cùng là tiếng Việt nhưng mỗi cá nhân lại nói theo cách riêng, và khi hát hò, ngâm ngợi lại cho thấy nét riêng đậm đà hơn nữa. Tiếng Việt khi hát lên đúng chuẩn mực mới tuyệt vời làm sao, lấp la lấp lánh một nghệ thuật.
Phải gọi là kỳ khôi khi có người viết rất kỹ, nắn nót từng nét, nhưng khi nói lại dễ dãi tùy tiện. Thực ra, nói cũng như viết, đều mang những yêu cầu khắt khe nhằm đạt hiệu quả mong muốn. Khi nói một thứ tiếng Việt chỉn chu sẽ làm nâng cao giá trị bản thân, và cũng đóng góp cho xứ sở, làm giàu tiếng mẹ đẻ, giữ gìn “văn hóa đỉnh” của mọi loại văn hóa.
CÔNG NGUYÊN
Bình luận