Nghĩa cử đẹp của những người hiến xác vì khoa học

Với ý nghĩ muốn cứu sống người khác hay phục vụ cho việc nghiên cứu khoa học, nhiều người đã không ngần ngại cam kết hiến tặng một bộ phận hay toàn bộ cơ thể của mình khi qua đời. Việc hiến xác, hiến tạng ở Việt Nam đã không còn là chuyện mới mẻ.

Những ý nghĩ nhân văn

Vốn rất yêu thích công tác xã hội nên đăng ký hiến xác với Yến Loan, 26 tuổi (ngụ quận 6, TPHCM) là một tâm niệm từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Loan nghĩ, khi mình chết đi, phần thân xác còn lại vẫn cống hiến và giúp ích rất nhiều cho khoa học, đặc biệt là các bạn sinh viên y khoa. Được giúp ích cho đời theo cách này, cô bạn trẻ rất sẵn lòng dù ban đầu gặp trở ngại từ phía gia đình. Thậm chí, khi Loan cầm tờ giấy đăng ký hiến xác về nhà đã bị cha xé bỏ vì không đồng tình. Cô phải cố gắng giải thích, thuyết phục để cha mẹ hiểu cho sự hy sinh của mình. Khi đồng cảm được với con gái, chính cha của Loan đã chở cô đến trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (TPHCM) để xin lại một bản sao của tờ giấy đăng ký hiến xác khác.

Sinh viên trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch với nghi thức tri ân người hiến xác

Từng gặp tai nạn khi tham gia giao thông, giác mạc của chị Nguyễn Thị Linh (ngụ quận Gò Vấp, TP.HCM) bị hư do cú va chạm tông xe quá nặng, chị có thể bị mù vĩnh viễn nếu không kịp thời được thay giác mạc mới. Trong lúc “dầu sôi lửa bỏng” như thế, có một bệnh nhân vừa mới qua đời, trước đó đã đồng ý hiến thân xác mình để cứu giúp người, chính giác mạc của người này đã mang lại ánh sáng cho Linh. Khi sức khỏe ổn định và hồi phục, chị đã bàn với gia đình là sẽ hiến xác khi chết. Ban đầu ba mẹ Linh phản đối nhưng rồi chị đã lấy hình ảnh người hiến giác mạc cứu đôi mắt của mình để thuyết phục. Chị còn nhờ vị bác sĩ đã chăm sóc và phẫu thuật cấy ghép giác mạc cho mình thông tin rõ để ba mẹ hiểu thế nào là hiến xác, hiến tạng vì khoa học.

Chị Trần Thị Dậu (ngụ quận Bình Tân, TPHCM) đã đăng ký vào danh sách hiến giác mạc tại Bệnh viện Mắt TPHCM hơn 10 năm nay, tâm sự: “Khi chết đi con người ta sẽ chẳng mang theo được thứ gì trên đời. Thân xác phải chôn xuống đất rồi cũng sẽ hư nát, trở thành cát bụi. Hiến đi đôi giác mạc của mình sẽ cứu giúp được hai người mù...”. Chính bởi ý nghĩ rất nhân văn này nên chị đã không sợ gì khi hình dung một ngày không còn trên cõi đời, một bộ phận của cơ thể mình được lấy ra, trao cho người khác.

Lần mở hồ sơ

Đến Bộ môn Giải phẫu của trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, tôi được hé lộ thêm nhiều điều ý nghĩa xung quanh chuyện hiến xác. Mở hồ sơ đăng ký hiến xác và nhận xác, thật ấn tượng trước lá phiếu của anh bạn trẻ Nguyễn Nhật Hoàng (sinh năm 1991). Phiếu được ký vào ngày 8.6.2006, khi Hoàng còn là cậu bé 15 tuổi. Trong tấm hình, Hoàng mặc áo trắng, đeo khăn quàng đỏ. Góc bên phải của đơn có ghi hàng chữ “Nhận xác ngày 13.5.2015”. Ông Hoàng Duy Hòa (Bộ phận tiếp nhận và xử lý xác) cho biết: “Nhật Hoàng nghiện ma túy nặng, từng nhiều lần cai nghiện nhưng không thành. Cậu ấy hiến xác vì muốn khi mình nằm xuống, cũng có thể giúp ích cho xã hội. Tháng 5 vừa rồi Hoàng bị sốc thuốc, tử vong và được đưa vào đây theo đúng tâm nguyện”.

Sau khi phục vụ nghiên cứu, người hiến xác sẽ được hỏa táng. Trường sẽ liên hệ thân nhân để trao lại tro cốt như yêu cầu trước đó, hoặc sẽ được thờ phụng chung tại Bàn thờ Tri ân của phòng bộ môn. Trong làn khói hương nghi ngút, tôi bắt gặp một di ảnh còn rất trẻ được đặt cạnh bên di ảnh những ông cụ, bà lão. Cô gái có tên Bích Thảo (quê Vĩnh Long), mất lúc 19 tuổi do tai nạn giao thông khi đang là sinh viên năm nhất. Gia đình đã hiến xác của Thảo, xem như làm một việc có ích cho đời.

Đôi khi chuyện hiến xác như có “duyên trời định”. Chẳng hạn như trường hợp một chị ở Nha Trang, năm 22 tuổi đột nhiên quyết định vượt đường xa vào TP.HCM để làm hồ sơ đăng ký hiến xác. Vài ngày sau chị mất trên đường đi làm từ thiện do tai nạn giao thông. Lê Anh Tuấn (Sinh năm 1982, quận 12, TP.HCM) có bệnh dị ứng, được xếp vào dạng bệnh lạ, làm đơn hiến xác năm 2010. Năm năm sau anh qua đời và xác được phục vụ cho công tác nghiên cứu bệnh dị ứng của y bác sĩ.

Ông Hoàng Duy Hòa đã có 20 năm làm công việc trông coi và xử lý xác tại trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch. Bất cứ lúc nào nghe tin báo là ông và những người cùng làm chung bộ phận lại tức tốc lên đường đến nhận xác về. Khi gia đình người hiến xác muốn thăm lại người thân của mình, ông Hòa phải tỉ mỉ tắm rửa lại những cái xác, đặt ngay ngắn lên bàn, phủ vải trắng nghiêm túc để người nhà có thể đến thăm. Có trường hợp vì luyến tiếc người thân, một năm người nhà vào thăm nhiều lần, ông vẫn vui vẻ hỗ trợ dù công việc rất vất vả. “Người hiến xác cho nghiên cứu là một hành động rất cao cả, nên sự vất vả của chúng tôi đâu đáng gì”, ông Hòa chia sẻ.

Câu chuyện về những người hiến tặng xác mang đến cho tôi ấn tượng khó phai. Ở đó, tôi cảm nghiệm được một bài học thật lớn về “con người”.

Võ Hồng Tuấn