Thị trấn Kim Long, xã Bàu Chinh, xã Láng Lớn thuộc huyện Châu Đức cũ nhập thành xã Kim Long mới thuộc TPHCM
Kim Long không phải là tên gọi được kế thừa từ tên các làng xưa thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu, mà là tên hành chánh có từ năm 1985, trên cơ sở được chia tách từ xã Ngãi Giao, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Nai cũ. Năm 2017, xã Kim Long được nâng lên đô thị loại V, và ngày 24.10.2024 trở thành thị trấn Kim Long, thuộc huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Tên gọi Kim Long gắn với tên địa đạo được hình thành từ năm 1962-1964, với chiều dài 2km, xuyên qua nhà ở, vườn cây ăn trái, có 12 cửa lên xuống. Trong địa đạo Kim Long có đầy đủ công sự chiến đấu, phòng họp, trạm y tế, kho lương thực, vũ khí… Đây là 1 trong 3 địa đạo trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và nằm trong hệ thống địa đạo ở miền Đông Nam bộ. Năm 1994, địa đạo Kim Long được công nhận là di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia.
Kim Long cũng là tên một xứ đạo bắt đầu nhen nhóm hình thành từ những cộng đồng di dân Công giáo sau năm 1975. Lịch sử giáo xứ ghi nhận với phong trào đi vùng kinh tế mới, di dân từ nhiều nơi, ban đầu có khoảng 30 gia đình Công giáo, đã quy tụ về đây lập nghiệp. Giáo dân tham dự lễ Chúa nhật, lễ trọng và nhận lãnh các bí tích tại các nhà thờ lân cận như Bình Ba, Bình Giả (cách 7-10 cây số). Đến năm 1985, đã có 208 gia đình Công giáo với 1.206 nhân danh. Ngày 4.4.1990, giáo họ được công nhận và đã xây dựng nhà nguyện trên phần đất do một gia đình giáo dân hiến tặng. Đến năm 1993, nhận thấy vị trí của nhà nguyện không được thuận lợi và không thể đáp ứng được nhu cầu, đã dời đến vị trí nhà thờ hiện nay. Ngày 14.7.2006, giáo họ Kim Long được nâng lên hàng giáo xứ.
Xã Cù Bị, xã Xà Bang thuộc huyện Châu Đức cũ nhập thành xã Châu Đức mới thuộc TPHCM
Khi tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thành lập thì chưa có huyện Châu Đức. Phần đất của Châu Đức nằm trong huyện Châu Thành thuộc tỉnh Đồng Nai. Huyện Châu Đức chỉ mới chính thức được thành lập vào ngày 2.6.1994. Ngược dòng lịch sử cho đến thế kỷ XIX, vùng đất thuộc Châu Đức ngày nay phần lớn toàn rừng rậm che phủ, dân cư chủ yếu người dân tộc Châu Ro, năm 1808 - thời Gia Long - là thuộc trấn Biên Hòa. Đến thời Minh Mạng, Châu Đức thuộc huyện Long Khánh. Đầu thế kỷ XX, miền này xuất hiện nhiều đồn điền cao su mang tên Gallia vào năm 1908.
Xã Suối Rao, xã Xuân Sơn, xã Sơn Bình thuộc huyện Châu Đức cũ nhập thành xã Xuân Sơn mới thuộc TPHCM.
Theo sách Chuyên khảo tỉnh Bà Rịa và thành phố Vũng Tàu do Hội nghiên cứu Đông Dương tại Sài Gòn biên soạn, năm 1900, tỉnh Bà Rịa gồm 7 tổng với 62 làng. Xuân Sơn là tên một làng thuộc tổng Long Xương. Vùng đất thuộc Xuân Sơn được khai phá sớm nhất bởi cộng đồng người dân tộc thiểu số Châu Ro, với đời sống chủ yếu dựa vào săn bắt và gắn liền với nền nông nghiệp lúa nước. Sau năm 1975, Xuân Sơn là một xã thuộc huyện Châu Thành - tỉnh Đồng Nai cũ. Đến 1994, xã Xuân Sơn thuộc huyện Châu Đức mới thành lập. Xuân Sơn có rừng phòng hộ trồng từ năm 1980 theo chương trình phủ xanh đất trống, đồi trọc và trồng rừng tái sinh. Sau hơn 40 năm, được đánh giá là khu rừng còn khá nguyên vẹn nhất của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và được bảo vệ nghiêm ngặt.
Xuân Sơn cũng là tên một xứ đạo bắt đầu hình thành từ khoảng năm 1930. Lúc này có khoảng 100 hộ gia đình di dân từ Huế, Quảng Trị vào làm công nhân cao su, trong đó hơn một nửa là Công giáo. Nơi đây từng có một nhà nguyện nhỏ được làm từ trước và xây lại năm 1958, được cha Giuse Phạm Hữu Công, chánh xứ Bình Ba chăm sóc. Sau năm 1975, có nhiều đợt di dân từ khắp các miền đất nước đến lập nghiệp, trong đó có giáo dân từ các địa phận Huế, Vinh, Hà Nội… Vì tuổi cao, đi lại khó khăn nên cha Giuse Phạm Hữu Công, quản hạt Bình Giả thời bấy giờ đã nhờ các cha dòng Phanxicô đang ở tại cộng đoàn giáo xứ Vinh Châu giúp đỡ. Từ năm 1976, có linh mục giúp mục vụ cho cộng đoàn hàng tuần. Năm 1980, do vị trí nhà nguyện chật hẹp, không thuận lợi để hình thành giáo xứ, lại có ân nhân hiến tặng đất, ngôi nhà thờ gỗ mới đã được dựng lên ngay tại địa điểm nhà thờ hiện nay. Năm 1981, Đức cha Đaminh Nguyễn Văn Lãng, Giám mục GP Xuân Lộc (lúc đó chưa tách GP Bà Rịa ra) lần đầu tiên đến ban Bí tích Thêm Sức và nâng Xuân Sơn lên thành giáo xứ.
Tài liệu tham khảo:
- Địa chí Bà Rịa - Vũng Tàu (Thạch Phương - Nguyễn Trọng Minh chủ biên)
- Nghiên cứu địa bạ triều Nguyễn: Biên Hòa (Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu)
- Bài viết Từ xứ Mô Xoài - Địa đầu mở cõi đến Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Quá trình hình thành và phát triển (Nhà nghiên cứu Tuệ Khương - Hội KHLS TPHCM đăng trên baotangbrvt.org.vn)
- Chuyên khảo tỉnh Bà Rịa và thành phố Vũng Tàu - Hội nghiên cứu Đông Dương tại Sài Gòn
- Lịch sử giáo xứ Kim Long, Xuân Sơn (lưu hành nội bộ)
MINH HẢI thực hiện
Bình luận