Mấy ngày Xuân vừa trôi qua, cháu tôi ở Sài Gòn gọi điện thoại hỏi han, rồi phân bua do cả nhà đi du lịch nước ngoài nên Tết không về thăm dì Út được. Trò chuyện một hồi, nó hỏi: “Năm nay nhà dì có nồi xà bần không?”.  

Tôi sinh ra và lớn lên ở một huyện ngoại thành của Hà Nội, nơi có những vùng đất trồng cà pháo, cà bát, cà da ếch… sai trĩu quả. Không riêng gì nhà tôi, rất nhiều gia đình hàng xóm khác, mỗi khi ăn cà lại rất ít khi tự muối, mà thường mua những quả cà bát đã được bà con ở “làng muối cà” Khương Hạ muối sẵn bán ngoài chợ.

Ký ức ngày xưa hiện về với ông bà Năm. Hình ảnh cái nồi đất nhỏ đặt trên lửa riu riu cho sắc lại, mấy đứa con dùng đũa quẹt cái nước chấm kia đến tận đáy nồi mới thôi

Bên hiên, giàn khổ qua đầy hoa vàng thơm ngát quyện vào gió chướng. Năm nào ba tôi cũng trồng hai đợt khổ qua đón Tết. Một đợt gieo hạt vào cuối tháng Mười Âm lịch để thu hoạch trái, một đợt trồng gần đầu tháng Chạp nơi hàng rào quanh nhà để lấy hoa. 

Với người dân các tỉnh miền Bắc, thì cây trám và các món ngon chế biến từ quả trám đã quá đỗi thân thuộc. Mùa thu hoạch trám bắt đầu từ tháng 7 và kéo dài cho tới khoảng cuối tháng 10 âm lịch.

Trong tiết trời se lạnh cuối năm, cả nhà chị buổi chiều ra góc phố ăn lẩu cá kèo. Các con hân hoan náo nức, riêng chị cảm thấy bồi hồi, nhiều ký ức về loài cá nhỏ bé này ùa về.

Thuở bé, quanh nhà tôi trồng khá nhiều bụi chuối. Phải công nhận loài cây này thực sự “có lòng” với con người, từ lá, thân, trái, củ… đều dùng được. Chỉ riêng cái bắp chuối thôi, cũng có thể làm ra vài món hấp dẫn.